Strona główna

Wątroba jest największym gruczołem ludzkiego organizmu. Przeciętny jej ciężar wynosi ok. 1,5 kg. Całość gruczołu jest podzielona trzema bruzdami w kształcie litery H na cztery płaty : lewy płat, prawy płat, płat czworoboczny oraz płat ogoniasty. Wątroba jest narządem bardzo bogato ukrwionym, stąd jej czerwonobrunatna barwa. W miejscu zwanym wrotami wą­troby wnikają do gruczołu : tętnica wątro­bowa (doprowadzająca krew tętniczą, czyli natlenioną), żyła wrotna (transportująca wchłonięte ze światła jelita składniki mineralne i pokarmowe) oraz nerwy, a wychodzą z niego naczynia limfatyczne i przewód żółciowy. Wątroba okryta jest błoną łącznotkankową, zwaną torebką wątroby. Pasma tkanki łącznej wnikają od wrót wątroby do wnętrza wątroby, dzieląc je na zraziki, które utworzone są z wiel­kiej liczby komórek wątrobowych - hepatocytów ułożonych w promieniście biegną­ce beleczki. Hepatocyty pełnią różnorodne funkcje, między innymi wydzielają żółć. Oprócz komórek wątrobowych, których jest ok. 80%, wątroba zawiera jeszcze ok. 16% komórek siateczkowo-śródbłonkowych gwiaździstych (Browicza-Kupffera) pełniących funkcję obronną, która pole­ga na niszczeniu fragmentów komórek i rozpadających się krwinek czerwonych, a także ok. 4% komórek nabłonka dróg żółciowych. Konsystencja wątroby jest miękka, sprężystość nieznaczna. Miąższ wątroby jest bardzo kruchy, toteż przy upadkach lub urazach narząd ten łatwo pęka.

Wątroba zajmuje prawie całe podżebrze prawe, znaczną część nadbrzusza i sięga do podżebrza lewego. Jest wyczuwalna na jeden-dwa palce poprzecznie ułożone pod prawym łukiem żebrowym. Lekkie uciśnięcie zdrowej wątroby nie boli. Wątroba jest największym „laborato­rium” organizmu ludzkiego. Od sprawno­ści wątroby uzależniona jest sprawność układu trawienia i krążenia, a tym samym całego organizmu. Czynności wą­troby są bardzo różnorodne. Jest central­nym narządem przemiany cukrów, białek i tłuszczów. Wątroba odgrywa życiową rolę w regulowaniu składu krwi i w przebiegu procesów chemicznych o podstawo­wym znaczeniu dla organizmu. Bierze udział w procesach trawienia poprzez wydzielanie żółci (ok. 11 na dobę) spełnia­jącej zasadniczą rolę w procesie trawienia tłuszczów i gromadzonej w pęcherzyku żółciowym. Wątroba magazynuje glikogen (podstawowy zapasowy materiał energe­tyczny ustroju), tłuszcze, białka i witami­ny, pełni rolę odtruwającą - neutralizuje substancje szkodliwe dla organizmu (np. alkohol), rozkłada leki, ponadto reguluje gospodarkę żelaza i miedzi, które się w niej gromadzą, wytwarza białka osocza, czynniki krzepnięcia krwi, jak fibrynogen i protrombinę. W wątrobie zachodzi roz­kład starzejących się czerwonych ciałek krwi (erytrocytów), zawierających hemo­globinę (barwnik przenoszący tlen).